លិខិតចំហ ៖ បេតិកភណ្ឌធម្មជាតិរបស់កម្ពុជា មិនត្រូវឱ្យក្រុមមនុស្សមួយក្តាប់តូច ដែលមានចេតនាទាញយកផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន យកទៅបំផ្លាញឡើយ

លិខិតចំហ
បេតិកភណ្ឌធម្មជាតិរបស់កម្ពុជា មិនត្រូវឱ្យក្រុមមនុស្សមួយក្តាប់តូច ដែលមានចេតនាទាញយកផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន យកទៅបំផ្លាញឡើយ

ជូនប្រជាជនកម្ពុជាជាទីគោរពស្រឡាញ់,
ក្នុងនាមជាជនបរទេសម្នាក់ ដែលមានឱកាសបានមកទស្សនាកម្ពុជា ខ្ញុំពិតជាមានការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងចំពោះសម្រស់ធម្មជាតិដ៏អស្ចារ្យរបស់ប្រទេសនេះ។ ក្រៅពីវប្បធម៌ដ៏ល្អឯក និងប្រជាជនដែលមានភាពរួសរាយរាក់ទាក់ អ្វីដែលធ្វើឱ្យខ្ញុំចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំងបំផុតនោះគឺ ព្រៃឈើដ៏ធំល្វឹងល្វើយ ភ្នំ ទន្លេ សត្វព្រៃ និងបរិស្ថានធម្មជាតិ ដែលនៅរក្សាបាននូវភាពដើមយ៉ាងល្អប្រសើរ របស់កម្ពុជា។

កម្ពុជានៅតែមានអ្វីមួយ ដែលកាន់តែមានភាពកម្រនៅក្នុងពិភពលោកយើងនេះ គឺធនធានធម្មជាតិដ៏សម្បូរបែប និងទេសភាពដែលមិនទាន់ត្រូវបានគេកេងប្រវ័ញ្ចហួសហេតុពេក។ ខ្ញុំបានធ្វើដំណើរ និងរីករាយជាមួយសម្រស់នៃទីកន្លែងដ៏ស្រស់ស្អាតទាំងនេះ ហើយខ្ញុំជឿជាក់ថា ពួកវាគឺជាទ្រព្យសម្បត្តិដ៏មានតម្លៃមិនត្រឹមតែសម្រាប់កម្ពុជាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែសម្រាប់មនុស្សជាតិទាំងមូលផងដែរ។

ហេតុនេះហើយ ទើបខ្ញុំមានការព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងនៅពេលបានអានរបាយការណ៍ថ្មីៗ អំពីសកម្មភាពរុករករ៉ែដោយខុសច្បាប់ ប្រព្រឹត្ត ដោយក្រុមមនុស្សមួយក្តាប់តូច ក្នុងតំបន់ការពារធម្មជាតិមួយក្នុងខេត្តរតនគិរី។ អ្វីដែលគួរឱ្យព្រួយបារម្ភជាងនេះទៅទៀតនោះ គឺមានរបាយការណ៍ថា នៅពេលដែលមន្ត្រីឧទ្យានុរក្សបានចុះទៅអន្តរាគមន៍ ដើម្បីបញ្ឈប់សកម្មភាពខុសច្បាប់ទាំងនោះ ការិយាល័យរបស់មន្ត្រីឧទ្យានុរក្សមួយកន្លែងត្រូវបានគេដុតបំផ្លាញ។

អាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ច បានចាត់ទុកថាសកម្មភាពទាំងនេះគឺជាទង្វើធ្ងន់ធ្ងរដែលគួរតែធ្វើឱ្យអ្នកដែលស្រឡាញ់ និងយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះកម្ពុជាមានការព្រួយបារម្ភ។

ច្បាប់ស្តីពីបរិស្ថានរបស់កម្ពុជា បានហាមឃាត់មិនឱ្យមានការរុករករ៉ែខុសច្បាប់ នៅក្នុងតំបន់ការពារធម្មជាតិ។ ដូចគ្នានេះដែរ ការបំផ្លាញ ឬការដុតបំផ្លាញទ្រព្យសម្បត្តិសាធារណៈ គឺជាបទល្មើសធ្ងន់ធ្ងរនៅក្រោមច្បាប់របស់កម្ពុជា។ ការមិនពេញចិត្តចំពោះការអនុវត្តច្បាប់ គឺមិនអាចយកមកធ្វើជាលេស ដើម្បីប្រព្រឹត្តអំពើហិង្សា ការគំរាមកំហែង ការបំផ្លាញទ្រព្យសម្បត្តិសាធារណៈ ឬការរារាំងមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល ដែលកំពុងបំពេញភារកិច្ចស្របច្បាប់របស់ពួកគេនោះឡើយ។

ការរុករករ៉ែដោយខុសច្បាប់មិនមែនគ្រាន់តែ ជាការបំផ្លាញធនធានដីប៉ុណ្ណោះទេ វាថែមទាំងអាចបំផ្លាញព្រៃឈើ បំពុលទឹក បំផ្លាញទីជម្រកសត្វព្រៃ បំផ្លាញប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី និងផ្លាស់ប្តូរតំបន់ទេសភាព ដែលវាត្រូវបានចំណាយពេលរាប់ពាន់ឆ្នាំ ដើម្បីបង្កើតឡើង។ នៅពេលដែលការបំផ្លាញបរិស្ថាន រួមជាមួយអំពើហិង្សា ការគំរាមកំហែង ឬការវាយប្រហារលើទ្រព្យសម្បត្តិសាធារណៈ បញ្ហានោះនឹងទទួលខុសត្រូវចំពោះមុខច្បាប់កាន់តែធ្ងន់ធ្ងរឡើង។ សកម្មភាពបែបនេះអាចបង្កឱ្យមានភាពវឹកវរក្នុងសង្គម មិនគោរពនីតិរដ្ឋ និងធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ការរស់នៅរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ និងសន្តិសុខបរិស្ថាន។

ខ្ញុំសូមលើកទឹកចិត្តដល់អាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ច ធ្វើការស៊ើបអង្កេតលើហេតុការណ៍ទាំងនេះ ឱ្យបានហ្មត់ចត់ និងមានតម្លាភាព ហើយក្នុងករណីដែលភស្តុតាង បង្ហាញពីការទទួលខុសត្រូវ ត្រូវនាំខ្លួនជនល្មើស និងអ្នកនៅពីក្រោយខ្នង ដែលបានរៀបចំ ដឹកនាំ ផ្តល់ហិរញ្ញវត្ថុ ឬប្រព្រឹត្តសកម្មភាពខុសច្បាប់ទាំងនេះ មកទទួលទោសតាមផ្លូវច្បាប់។ ផលប្រយោជន៍របស់បុគ្គលមួយចំនួនតូច មិនគួរត្រូវប៉ះពាល់ដល់ផលប្រយោជន៍របស់ប្រទេសជាតិទាំងមូលឡើយ។

ប្រទេសកម្ពុជាទទួលបានការទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិ ថាមានបរិស្ថានធម្មជាតិល្អជាងគេនៅលើពិភពលោក ការគ្រប់គ្រងដីធ្លី និងធនធានធម្មជាតិប្រកបដោយនិរន្តរភាព និងភាពទាក់ទាញសម្រាប់គោលដៅទេសចរណ៍ធម្មជាតិល្អបំផុតរបស់ពិភពលោក។ សមិទ្ធផលទាំងនេះគួរតែធ្វើឱ្យប្រជាជនកម្ពុជាគ្រប់រូប មានមោទកភាព និងមានការទទួលខុសត្រូវដ៏សំខាន់ផងដែរ។អ្វីដែលពិភពលោកបានកោតសរសើរនៅថ្ងៃនេះ ត្រូវតែការពារទុកសម្រាប់ថ្ងៃអនាគតដល់កូនចៅជំនាន់ក្រោយ។

ព្រៃឈើ ភ្នំ ទន្លេ សត្វព្រៃ និងធនធានធម្មជាតិផ្សេងទៀតរបស់កម្ពុជា គឺជាមរតកជាតិ។ ប្រសិនបើត្រូវបានការពារយ៉ាងត្រឹមត្រូវ ធនធានទាំងនេះអាចផ្តល់នូវខ្យល់បរិសុទ្ធ ទឹកស្អាត ជីវភាពរស់នៅ ឱកាសទេសចរណ៍ និងអត្ថប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចសម្រាប់មនុស្សជំនាន់ក្រោយ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រសិនបើវាត្រូវបានបំផ្លាញ ដើម្បីផលចំណេញរយៈពេលខ្លី នោះទ្រព្យសម្បត្តិធម្មជាតិ ដ៏មានតម្លៃជាច្រើនទាំងនេះអាចនឹងបាត់បង់ជារៀងរហូត។

វាពិតជាគួរឱ្យសោកស្តាយយ៉ាងខ្លាំង ប្រសិនបើឃើញបរិស្ថានធម្មជាតិដ៏មានតម្លៃ និងទេសភាពធម្មជាតិដ៏ល្អរបស់កម្ពុជាត្រូវខូចខាត ដោយសារតែក្រុមមនុស្សមួយចំនួនតូច ដែលឆ្លៀតឱកាស ហើយមើលឃើញតែតម្លៃរយៈពេលខ្លីនិងភ្លាមៗ ពីការកេងយកចំណេញពីធនធានធម្មជាតិ ជាជាងមើលឃើញពីតម្លៃដ៏ធំធេង និងយូរអង្វែងនៃការអភិរក្សធម្មជាតិសម្រាប់អនាគត។

អាស្រ័យហេតុនេះ ខ្ញុំសូមសម្តែងការកោតសរសើរចំពោះរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា មន្ត្រីឧទ្យានុរក្ស អាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន សហគមន៍មូលដ្ឋានទាំងអស់ និងអ្នកពាក់ព័ន្ធ ដែលបានរួមគ្នា ខិតខំប្រឹងប្រែងដោយមិនខ្លាចនឿយហត់ ក្នុងការការពារបរិស្ថាន និងធនធានធម្មជាតិរបស់កម្ពុជា។ ការការពារនិងអភិរក្សធនធានធម្មជាតិ មិនត្រឹមតែផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់ប្រទេសកម្ពុជាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងរួមចំណែកដល់ការការពារបរិស្ថានសកល ដែលយើងទាំងអស់គ្នាប្រើប្រាស់រួមគ្នាផងដែរ។

ហេតុការណ៍ដែលបានកើតឡើងថ្មីៗនេះ គួរតែត្រូវបានចាត់ទុកជាការព្រមានមួយ និងមិនអនុញ្ញាតឱ្យមានសកម្មភាពខុសច្បាប់ធ្ងន់ធ្ងរ ឱ្យនៅបន្តដោយគ្មានវិធានការផ្លូវច្បាប់នោះទេ។ អំពើដែលកើតឡើង អាចជំរុញឱ្យមានការរំលោភបំពានបន្ថែមទៀត និងអាចវិវត្តទៅជាភាពវឹកវរកាន់តែធំ។ ដូច្នេះ ច្បាប់គួរតែត្រូវបានអនុវត្តដោយយុត្តិធម៌ ម៉ឺងម៉ាត់ និងគ្មានការរើសអើង ស្របពេលដែលនីតិរដ្ឋត្រូវបាននិងកំពុងពង្រឹងនិងពង្រីក រួមជាមួយសិទ្ធិរបស់ភាគីពាក់ព័ន្ធទាំងអស់។

ក្នុងនាមជាភ្ញៀវទេសចរបរទេសម្នាក់ ខ្ញុំមិនចាត់ទុកបេតិកភណ្ឌធម្មជាតិ របស់កម្ពុជាថាជា របស់ខ្ញុំផ្ទាល់ខ្លួននោះទេ។ ប៉ុន្តែ ដោយសារបានឃើញ និងទទួលយកបទពិសោធន៍ ពីសម្រស់ដ៏ស្រស់ស្អាតរបស់វា ខ្ញុំពិតជាយល់ច្បាស់ថាវាមានតម្លៃយ៉ាងមហិមា។

ខ្ញុំមានក្តីសង្ឃឹមយ៉ាងមុតមាំថា ប្រជាជនកម្ពុជានឹងបន្តរួបរួមគ្នា ដើម្បីការពារបេតិកភណ្ឌដ៏អស្ចារ្យនេះ មិនត្រឹមតែសម្រាប់ខ្លួនពួកគេប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែសម្រាប់កូនចៅ និងមនុស្សជំនាន់ក្រោយៗទៀតផងដែរ។

ធនធានធម្មជាតិអាចបង្កើតប្រាក់ចំណេញ ក្នុងរយៈពេលខ្លីនៅពេល ដែលវាត្រូវបានគេកេងប្រវ័ញ្ច ប៉ុន្តែនៅពេល ដែលវាត្រូវបានការពារយ៉ាងត្រឹមត្រូវ និងឈ្លាសវៃ វាអាចបង្កើតតម្លៃ សម្រាប់មនុស្សជាច្រើនជំនាន់។សូមកុំអនុញ្ញាតឱ្យផលប្រយោជន៍របស់មនុស្សមួយក្រុមតូច មកបំផ្លាញអ្វីដែលជារបស់មនុស្សរាប់លាននាក់។

ចូលរួមការពារធម្មជាតិរបស់កម្ពុជា។ ចូលរួមថែរក្សាសម្រស់របស់វា ដើម្បីបន្តវាទៅកាន់មនុស្សជំនាន់ក្រោយ។

ពីខ្ញុំ Angela ភ្ញៀវទេសចរបរទេស និងជាមិត្តភក្តិរបស់កម្ពុជា

………………………………………………….

OPEN LETTER TO THE PUBLIC
Cambodia’s Natural Heritage Must Not Be Destroyed by a Few Opportunists

By Angela — A Foreign Visitor and Friend of Cambodia

Dear People of Cambodia,

As a foreigner who has had the privilege of visiting Cambodia, I have been deeply impressed by the country’s extraordinary natural beauty. Beyond its magnificent culture and warm people, what touched me most was Cambodia’s vast forests, mountains, rivers, wildlife and remarkably unspoiled natural environment.

Cambodia still possesses something increasingly rare in our world: rich natural resources and landscapes that have not been excessively exploited. I have travelled through and enjoyed some of these beautiful places, and I believe they are treasures not only for Cambodia, but also for humanity.

That is why I was deeply concerned to read recent reports about illegal mining activities in a protected area in Ratanakiri Province, allegedly organized by a small number of individuals. Even more disturbing were reports that, when environmental rangers intervened to stop the illegal activities, a ranger office was burned.

If confirmed by the competent authorities, these are serious acts that should concern everyone who cares about Cambodia.

Cambodia’s environmental laws prohibit unauthorized exploitation of natural resources in protected areas. Likewise, the destruction or burning of public property is a serious matter under the law. Disagreement with law enforcement can never justify violence, intimidation, destruction of public property, or obstruction of government officials who are carrying out their lawful duties.

Illegal mining is not simply about taking minerals from the ground. It can destroy forests, contaminate water, damage wildlife habitats, degrade ecosystems and permanently change landscapes that took nature thousands of years to create.

When environmental destruction is accompanied by violence, intimidation or attacks on public property, the problem becomes even more serious. Such actions can provoke social unrest, weaken respect for the rule of law and undermine the dedicated work of government officials and rangers who are protecting resources that belong to the entire nation.

I therefore strongly condemn illegal mining in protected areas, the destruction of public property and any attempt to intimidate or obstruct environmental rangers and other officials performing their lawful duties.

At the same time, justice must follow evidence and due process. I respectfully encourage the competent authorities to investigate these incidents thoroughly and transparently and, where evidence establishes responsibility, bring to justice those who organized, led, financed or committed these illegal acts.

The interests of a few individuals should never be allowed to outweigh the interests of an entire country.

Cambodia has received significant international recognition for its natural environment, sustainable management of land and natural resources, and its attractiveness as an ecotourism destination. These achievements should make every Cambodian proud, but they also carry an important responsibility: what the world admires today must be protected for tomorrow.

Cambodia’s forests, mountains, rivers, wildlife and other natural resources are a national inheritance. Properly protected, they can provide clean air, clean water, livelihoods, tourism opportunities and economic benefits for generations. Once destroyed for short-term profit, however, many of these treasures may never return.

It would be deeply unfortunate to see Cambodia’s precious and still largely unspoiled natural environment damaged by a few opportunists who may see only the immediate financial value of extracting resources, rather than the much greater and lasting value of preserving nature.

I therefore wish to express my appreciation to the Royal Government of Cambodia, environmental rangers, local authorities, communities and all those who work tirelessly to protect Cambodia’s environment and natural resources.

Their work benefits not only Cambodia but also contributes to the protection of our shared global environment.

The recent incident should also be treated as a warning. When serious illegal activities are allowed to continue without an appropriate legal response, they can encourage further violations and potentially develop into wider disorder. The law should therefore be applied fairly, firmly and without discrimination, while respecting due process and the rights of everyone concerned.

As a foreign visitor, I do not claim Cambodia’s natural heritage as my own. But having experienced its beauty, I have come to appreciate how precious it is.

My sincere hope is that Cambodians will continue to stand together to protect this extraordinary inheritance—not only for themselves, but for their children, their grandchildren and generations yet unborn.

Natural resources may create short-term profit when they are exploited, but when they are wisely protected, they can create value for generations.

Please do not allow the interests of a few to destroy what belongs to millions.

Protect Cambodia’s nature. Preserve its beauty. Pass it on to the next generation.

Angela
A Foreign Visitor and Friend of Cambodia